Eugeniusz Gerlach – Akt na dywaniku

Opis

Eugeniusz Gerlach – Akt na dywaniku, 2017
pastel, papier, 58 x 38 cm w świetle passe-partout,
sygn. l.g.: E. Gerlach, dat. p.g.: 2017

Pastel Eugeniusza Gerlacha pt. „Akt na dywaniku” (2017) to znakomity przykład dojrzałego stylu tego krakowskiego artysty, w którym tradycyjne tematy malarskie spotykają się z awangardową formą. Gerlach jest znany z łączenia elementów kubizmu, ekspresjonizmu oraz koloryzmu. W tej pracy widać to wyraźnie poprzez geometryzację sylwetki – ciało kobiety nie jest oddane realistycznie, lecz rozbite na dynamiczne płaszczyzny i segmenty. Silne, czarne linie konturu pełnią funkcję konstrukcyjną – budują rytm obrazu oraz dynamikę linii – inie nie są statyczne; mają różną grubość i kierunek, co nadaje postaci wewnętrzną energię i niemal rzeźbiarską formę. Artysta rezygnuje z detali anatomicznych na rzecz ogólnej ekspresji ruchu i pozy.
Wybór pasteli pozwala Gerlachowi na uzyskanie specyficznych efektów, których trudno szukać w malarstwie olejnym. Faktura i nasycenie – widać charakterystyczną dla pastelu „ziarnistość”. Artysta nakłada kolory warstwowo, pozwalając im przenikać się nawzajem, co daje efekt wibrowania powierzchni. Dominują ciepłe ugry, pomarańcze i róże w obrębie ciała, które kontrastują z głębokim błękitem tła (tytułowego „dywanika”) oraz czerwienią oparcia. Ten kontrast dopełniający (oranż vs błękit) sprawia, że postać niemal „wychodzi” przed płaszczyznę obrazu. Mimo nowoczesnej formy, temat aktu jest jednym z najstarszych w sztuce. Gerlach wpisuje się tu w nurt poszukiwań takich mistrzów jak Pablo Picasso czy polscy Formiści (np. Zbigniew Pronaszko). Z jednej strony mamy do czynienia z klasycznym tematem aktu w pracowni, z drugiej strony artysta „rozbija” tę klasykę, szukając nowoczesnego języka wyrazu, który bardziej niż na urodzie modelki skupia się na estetyce samej formy i koloru. Praca emanuje energią i witalnością. Nie jest to akt intymny czy melancholijny; dzięki ostrym cięciom linii i intensywnej palecie barw, dzieło ma charakter silnie dekoracyjny, ale też intelektualny – zaprasza widza do „składania” postaci z geometrycznych fragmentów.

Podsumowując, „Akt na dywaniku” to świadectwo mistrzostwa Gerlacha w operowaniu kreską. To praca nowoczesna, pewna w wykonaniu, w której widać radość z procesu tworzenia i doskonałe wyczucie koloru.